Του Νίκου Πάσχου

Αλλάζουν οι οικονομίες όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Διαφαίνονται μεγάλες ανατροπές, που θα δημιουργήσουν νέα δεδομένα στο άμεσο μέλλον. Ακολουθεί μια σύντομη παρουσίαση των γειτονικών μας οικονομιών, απ’ όπου καθένας μας μπορεί να εξαγάγει τα συμπεράσματά του.

Κατά της Βουλγαρίας ενεργοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 13.07.2010 η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Η απόφαση αυτή έρχεται ως συνέχεια των ανακοινώσεων της Eurostat τον Απρίλιο, σύμφωνα με τις οποίες το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας διαμορφώνεται στο 3,9% του ΑΕΠ, δηλαδή 0,2% μεγαλύτερο από τις αναθεωρημένες εκτιμήσεις του βουλγαρικού υπουργείου Οικονομικών και αρκετά πάνω από την τιμή αναφοράς του 3%, που θέτει το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Υπενθυμίζεται ότι, πριν από τις ανακοινώσεις της Eurostat, η βουλγαρική κυβέρνηση είχε αναθεωρήσει τις προβλέψεις της για το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2010 από 1,9% του ΑΕΠ, που αναφερόταν αρχικά στο Πρόγραμμα Σύγκλισης, σε 3,7%. Σύμφωνα με τη βουλγαρική κυβέρνηση, το «κρυφό» έλλειμμα οφείλεται σε δαπάνες κρατικών συμβάσεων, που δεν κατεγράφησαν τα δύο τελευταία έτη από την προηγούμενη κυβέρνηση.

Σημειώνεται ότι η Βουλγαρία δεν είναι η μόνη χώρα κατά της οποίας κινείται η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Συνολικά 24 χώρες καλούνται να λάβουν άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών τους προβλημάτων, με μόνες εξαιρέσεις τη Σουηδία, την Εσθονία και το Λουξεμβούργο. Μετά την ενεργοποίηση της ως άνω διαδικασίας, η Επιτροπή θέτει προθεσμία έως το τέλος του 2011, εντός της οποίας η Βουλγαρία οφείλει να περιορίσει το έλλειμμά της, λαμβάνοντας διορθωτικά μέτρα.

Πτώση του ΑΕΠ

Σύμφωνα με σχετική μελέτη του Στατιστικού Ινστιτούτου της Βουλγαρίας, η οικονομία της χώρας συνεχίζει να συρρικνώνεται λόγω της οικονομικής κρίσης. Συγκεκριμένα, η πτώση του ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο του 2010 ανήλθε στο 4% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2009. Σημειώνεται ότι η πτώση του ΑΕΠ τα προηγούμενα τρία τρίμηνα ήταν αντίστοιχα 4,9%, 5,4% και 5,9%. Από τα συγκριτικά αυτά μεγέθη εξάγεται το συμπέρασμα ότι η οικονομία της Βουλγαρίας το 2010 συνεχίζει μεν να συρρικνώνεται, αλλά με σαφώς αργότερους ρυθμούς. Θετικά εκτιμάται, επίσης, το γεγονός πως η ως άνω πτώση του ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο του 2010 οφείλεται κυρίως στη μεγάλη κάμψη του αγροτικού τομέα (3,4%), ενώ η κάμψη των τομέων των υπηρεσιών και της βιομηχανίας ήταν μικρότερη (2,2% και 1,3%). Πάντως, η Βουλγαρία συνεχίζει, σε ό,τι αφορά στην ανάπτυξη, να βρίσκεται σε αρκετά χειρότερη θέση συγκριτικά με τα υπόλοιπα μέλη της ΕΕ.

Την περίοδο Ιανουαρίου – Μαΐου 2010 το έλλειμμα ανήλθε στα 1,07 δισ. ευρώ, έναντι 1,03 δισ. ευρώ την ίδια περίοδο του 2009. Μόνο το έλλειμμα του Μαΐου ανήλθε στα 32 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται, βέβαια, πως τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας είναι προσωρινά και δεν αποκλείονται τροποποιήσεις. Το α΄ πεντάμηνο του 2010 οι καταθέσεις «μη κατοίκων», δηλαδή αλλοδαπών, μειώθηκαν κατά 829 εκατ. ευρώ. Ο Μάιος είναι ο μήνας με τη σημαντικότερη απώλεια καταθέσεων (369 εκατ. ευρώ, ενώ, αντίθετα, τον Μάιο του 2009 είχε παρατηρηθεί αύξηση ύψους 135 εκατ. ευρώ).

Η απόσυρση των τραπεζικών καταθέσεων από αλλοδαπές εταιρείες και φυσικά πρόσωπα (non-resident) είναι μία από τις κύριες αιτίες για το έλλειμμα στο βουλγαρικό ισοζύγιο πληρωμών, σύμφωνα με στοιχεία της Βουλγαρικής Κεντρικής Τράπεζας (BNB). Στις θετικές ειδήσεις ανήκει η σημαντική μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών τον Μάιο. Συγκεκριμένα, για τον ως άνω μήνα καταγράφηκε έλλειμμα 3,8 εκατ. ευρώ έναντι 366 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο του 2009. Πρόκειται για το χαμηλότερο έλλειμμα που έχει καταγράψει η Κεντρική Τράπεζα στα 13 χρόνια που τηρεί τα σχετικά στατιστικά στοιχεία.

Αυξήσεις συντάξεων στην Αλβανία αλλά και των εισφορών

Την αύξηση των χαμηλών συντάξεων κατά 6% και των υψηλών συντάξεων κατά 4% στις αστικές περιοχές, καθώς και κατά 10% στις αγροτικές περιοχές αποφάσισε η αλβανική κυβέρνηση. Από την απόφαση αυτή θα επωφεληθούν 540.000 συνταξιούχοι, από τους οποίους 24.640 θα είναι δικαιούχοι ειδικών προγραμμάτων. Οι αντιπολιτευόμενες εφημερίδες εξέφρασαν σκεπτικισμό για την απόφαση αυτή, αφού η αύξηση αυτή αφενός θα είναι λίγο μεγαλύτερη από τον πληθωρισμό και αφετέρου η κυβέρνηση, προκειμένου να βρει χρήματα για τις αυξήσεις, θα περικόψει τις δαπάνες όλων των κρατικών φορέων. Αλλωστε, ο ίδιος ο πρωθυπουργός τη Αλβανίας στη συνεδρίαση της 8ης Ιουνίου ανακοίνωσε ότι θα καταθέσει νομοσχέδιο αναθεώρησης του προϋπολογισμού, επιδιώκοντας περικοπή των δαπανών όλων των κρατικών φορέων, αρχίζοντας από την κυβέρνηση, σε ποσοστό 20%.

Αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών για ιδιώτες, δημοσίους υπαλλήλους και αγρότες αποφάσισε η κυβέρνηση, με παράλληλη αύξηση του κατώτατου μισθού από 16.120 σε 16.820 λεκ (από 118,53 € σε 123,68 €), από την 1η Ιουλίου. Την ίδια στιγμή, αποφασίστηκε και η αύξηση του ανώτατου μισθού από 80,6 λεκ (592,65 €) που ήταν μέχρι πρότινος σε 84,10 λεκ (618,38 €) από την 1η Ιουλίου.

Ο πρωθυπουργός, κ. Σαλί Μπερίσα, δήλωσε ότι θα μειώσει τις δημόσιες δαπάνες κατά 2,5% του ΑΕΠ (περίπου 30 δισ. λεκ) σε όλους τους τομείς, «επειδή αυτό είναι μια επιτακτική ανάγκη», αλλά υποσχέθηκε αύξηση μισθών το πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου του 2010, η οποία θα επιβαρύνει τον προϋπολογισμό με 50 εκατ. ευρώ.

Υστέρηση εσόδων σε σχέση με τον προκαθορισμένο στόχο, καθώς και των προγραμματισμένων εσόδων για κοινωνικές ασφαλίσεις σημειώθηκε το πρώτο εξάμηνο 2010, με παράλληλη αύξηση του δημοσίου ελλείμματος και του εσωτερικού και του εξωτερικού χρέους. Τα στοιχεία αυτά έδωσαν αφορμή στο Σοσιαλιστικό Κόμμα να εντείνει την κριτική του στην κυβέρνηση, κατηγορώντας τη για αύξηση της ανεργίας, μείωση των εσόδων και αύξηση των χρεών.

Νέο δάνειο ύψους 40 εκατ. ευρώ χορήγησε η Ισλαμική Αναπτυξιακή Τράπεζα (Islamic Development Bank) για την κατασκευή 170 χλμ. περιφερειακών οδών στην Αλβανία, κυρίως στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας. Πρόκειται για την υλοποίηση της προσπάθειας να ανταλλαχθούν τα εγχώρια ποσά με αναπτυξιακή βοήθεια και η Αλβανία διαπραγματεύεται με την Ιαπωνία γι’ αυτόν τον σκοπό.

Καλά τα έσοδα, πολλά τα έξοδα για την Τουρκία

Παρατηρείται αύξηση των εσόδων του προϋπολογισμού, στην οποία συνετέλεσαν τον μεν Μάιο οι αυξήσεις των εισαγωγικών δασμών, του ΦΠΑ και του ειδικού φόρου κατανάλωσης, τον δε Ιούνιο η ανοδική πορεία των φορολογικών εσόδων κατά 23,3%, οπότε ανήλθαν σε 15,8 δισ. τουρκικές λίρες (τα φορολογικά έσοδα αντιπροσώπευσαν το 86% περίπου των συνολικών εσόδων του προϋπολογισμού κατά τον μήνα αυτόν).

Συνολικά, κατά την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουνίου 2010 τα έσοδα του προϋπολογισμού αυξήθηκαν ταχύτερα (19,1%) από τις δαπάνες (9,3%). Παράλληλα, όμως, σημειώθηκε και ταχεία αύξηση των δαπανών, κυρίως των πρωτογενών, και κατά τον Ιούνιο το έλλειμμα του προϋπολογισμού ανήλθε σε 10,3 δισ. τουρκικές λίρες, αυξημένο κατά 300% έναντι του Ιουνίου του 2009.

– Το χρέος της γενικής κυβέρνησης υπολογίζεται στο 45% του ΑΕΠ.

– Ανακοινώθηκε αύξηση του τουρκικού ΑΕΠ κατά 11,7% για το α΄ τρίμηνο, η οποία όμως παρουσιάζεται όταν το ΑΕΠ υπολογισθεί σε ετήσια βάση (ήτοι Ιούνιο του 2009 – Ιούνιο του 2010) και με βάση εκκίνησης τη σημαντική συρρίκνωση του δείκτη κατά 14,7% το αντίστοιχο τρίμηνο του 2009.

– Συγκριτικά στοιχεία του α΄ τριμήνου 2010 έναντι του α΄ τριμήνου 2009 καταδεικνύουν αποδυνάμωση του ΑΕΠ κατά το α΄ τρίμηνο του 2010, με αύξησή του μόνο κατά 0,1% σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2009.

– Τον Ιούνιο ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 8,4%, παρουσιάζοντας πτώση κατά 0,56% έναντι του Μαΐου, κατά τον οποίο είχε διαμορφωθεί σε 9,1%· είναι η χαμηλότερη τιμή που έχει παρατηρηθεί από τον Ιανουάριο, καθώς και από την κορύφωσή του, τον Απρίλιο, με 10,2%.

– Η ανεργία μειώθηκε σε 12% την περίοδο Ιανουαρίου – Μαΐου, έναντι 14,9% την αντίστοιχη περίοδο του 2009.

– Η βιομηχανική παραγωγή τον Μάιο ανήλθε σε 15,6%, παρουσιάζοντας σχετική επιβράδυνση σε σχέση με τον Μάρτιο, όταν είχε κορυφωθεί στο 21,2%. Σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα Απρίλιο, η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής ήταν 1,9%.

– Οι εξαγωγές κατά τα α΄ τρίμηνο του 2010 μειώθηκαν κατά 0,1% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2009, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 21%.

Υπολογιζόμενο σε πεντάμηνη βάση (Ιανουαρίου – Μαΐου), το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου διευρύνθηκε κατά 115% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του παρελθόντος έτους και ανέρχεται σε 22,6 δισ. δολάρια. Κατά την ίδια περίοδο, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 36% και οι εξαγωγές κατά 15,6%. Στην αύξηση των εισαγωγών συνετέλεσε η ισχυρή ζήτηση για ενδιάμεσα προϊόντα (41%) και κεφαλαιουχικά αγαθά (36,6%).

Ο κυριότερος προορισμός των εξαγωγών είναι η Γερμανία, ακολουθούμενη από τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Βρετανία και το Ιράκ. Οι σημαντικότερες εισαγωγές πραγματοποιήθηκαν από τη Ρωσία, τη Γερμανία, την Κίνα, τις ΗΠΑ και την Ιταλία.

Κατά τον Ιούνιο συνεχίστηκε η ανοδική πορεία των εισαγωγών, με την αντίστοιχη διεύρυνση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου.

Εκτιμήσεις για το β΄ τρίμηνο προβλέπουν επιβράδυνση της ανοδικής πορείας των εισαγωγών, γεγονός το οποίο αναμένεται να επιβραδύνει τον ρυθμό διεύρυνσης του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου στο τέλος του έτους.

– Τον Μάιο το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε κατά 84,5% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα το 2009.

Κατά το α΄ τρίμηνο, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ανήλθε σε 10 δισ. δολάρια, ενώ υπολογιζόμενο σε τετραμηνιαία βάση (Ιανουάριος – Απρίλιος 2010) αυξήθηκε κατά 300% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2009.

– O τουριστικός τομέας έχει πληγεί από τις πτωχεύσεις και τις εξαγορές τουριστικών γραφείων τουρκικών συμφερόντων του εξωτερικού, όπως της εταιρίας Οger Tours, με έδρα τη Γερμανία, από τη βρετανική Thomas Cook.

Στοιχεία της περιόδου Ιανουαρίου – Μαΐου δείχνουν αύξηση των τουριστικών αφίξεων κατά περίπου 10%, η οποία όμως δεν αντικατοπτρίζεται στο τουριστικό εισόδημα, το οποίο παρουσίασε πτώση κατά 10,5%.

– Oι ξένες άμεσες επενδύσεις μειώθηκαν κατά 35% τον Μάιο.

Ρεκόρ πτωχεύσεων στα Σκόπια

Ο αριθμός των επιχειρήσεων στην ΠΓΔΜ που κηρύχθηκαν σε πτώχευση εντός ενός μόλις έτους έφθασε σε νέο ύψος-ρεκόρ, σημειώνοντας αύξηση κατά 120%. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, έως τα μέσα του τρέχοντος έτους είχαν ξεκινήσει στην ΠΓΔΜ διαδικασίες για 746 περιπτώσεις πτώχευσης, σε σύγκριση με 336 αντίστοιχες περιπτώσεις κατά την ίδια περίοδο του παρελθόντος έτους. Παράλληλα, αυξήθηκε κατά πολύ ο αριθμός των περιπτώσεων ρευστοποίησης περιουσιακών στοιχείων επιχειρήσεων, ο οποίος έφτασε στις 1.794 κατά το τρέχον έτος, σε σύγκριση με 1.278 περιπτώσεις κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους. Ταυτοχρόνως, ο αριθμός των ενεργών επιχειρήσεων αυξήθηκε μόνο κατά 2% σε σύγκριση με τρία έτη πριν. Τέλος, ο αριθμός των εταιρειών στην ΠΓΔΜ με δεσμευμένο τον λογαριασμό τους το 2009 αυξήθηκε κατά 50% σε σύγκριση με το 2008. Ακόμη, σύμφωνα με έκθεση της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας, η μέση περίοδος είσπραξης των οφειλών στον επιχειρηματικό τομέα αυξήθηκε από έξι μήνες στα τέλη του 2008 σε εννέα μήνες στα τέλη του 2009.

 

Πηγή: http://www.paraskhnio.gr

Advertisements